– Zô, Zô! ở đâu đó đang có những người nâng ly chúc mừng nhau nhân dịp “Ngày nhà báo”; nhưng cũng ở đâu đó đang có những nỗi buồn – nỗi buồn của những người làm báo!
Chỉ còn 7 ngày nữa là đến ngày 21/6 – ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, nhưng cũng chỉ còn 16 ngày nữa là đến ngày 30/6 – là thời điểm kết thúc hoàn toàn hoạt động của 8 cơ quan báo chí tại TP Hồ Chí Minh. Ngày hôm nay tôi đọc được rất nhiều status của cả những người làm báo và những người không làm báo. Rất nhiều bài đăng từ những phóng viên, nhà báo đã và đang làm việc tại 8 cơ quan báo chí chuẩn bị chấm dứt hoạt động. Tất cả họ, dường như đều buồn, thậm chí có những người xót xa cho một tờ báo đã có những năm tháng đầy tự hào.
Còn nhiều những người không làm báo nhưng họ chạnh lòng, họ cảm thông và cả những thắc mắc. Họ đặt câu hỏi rằng là rồi thì hàng trăm, hàng nghìn các nhà báo phóng viên, sau khi các tờ báo chính thức dừng lại, thì họ sẽ đi đâu về đâu, sẽ sống một cuộc sống mới như thế nào khi đã bao năm nay quen với nghề “viết lách”?
Tôi không có tên trong danh sách ấy, nhưng một số đồng nghiệp của tôi đang ở những cơ quan ấy, mấy hôm nay họ rất buồn. Và có lẽ, cũng nhiều người, họ không còn muốn nghĩ đến ngày 21/6 nữa, không còn vui vẻ gì để cầm cốc nâng ly mà chúc nhau sức khỏe, chúc nhau bút sắc lòng trong, chúc nhau chân cứng đá mềm nữa. Vì 21/6 năm nay là dấu ấn kỷ niệm với họ. Có lẽ tháng 6 năm nay sẽ là thời điểm kết thúc sự nghiệp mấy chúc năm làm báo của không ít người.
Thật lòng, tôi cũng buồn với nỗi buồn của đồng nghiệp, thậm chí cũng đau với nỗi đau của nhiều người đang chuẩn bị dọn chỗ làm việc để quay về với một cuộc sống mới. Biết đâu đấy, cuối năm, hoặc sang năm, hoặc sang năm nữa sẽ đến cơ quan của chúng tôi thì sao. Nhỉ?
Nhưng thôi, các anh chị ạ, các bạn ạ!
Thời cuộc nó phải thế, tất yếu cho sự vận động xã hội nó phải thế, rốt cuộc thì tất cả chúng ta cũng chỉ là một phần nhỏ của cuộc sống này thôi mà. Biết là buồn đấy, xót đấy, đau đấy thậm chí là hoang mang lo lắng đấy. Nhưng vẫn phải nhìn thẳng vào nó để đối diện thôi. Nền báo chí vẫn còn, các cơ quan báo chí truyền hình sau tinh gọn sát nhập vẫn còn chứ cũng không mất hết. Như vậy nghĩa là, các anh chị nhà báo phóng viên vẫn còn cơ hội để có thể xin việc, có thể tiếp tục bám trụ với nghề cơ mà.
Tất nhiên, nó áp lực hơn nhiều, nó khó khăn hơn nhiều, nó vật vả hơn nhiều – nhất là khi mà báo chí đã đi qua thời kỳ huy hoàng – và đang ở trong thời kỳ thanh lọc giá trị như lúc này.
Nhiều người tỏ ra bi quan, lo lắng cho các phóng viên, nhà báo sau khi cơ quan bị giải thể. Họ sợ các nhà báo không xin việc được ở cơ quan mới, không còn cơ hội để theo nghề, phải buông tay với cái nghề (mà có khi) đã gắn bó mấy chục năm…
Cũng như cách đây hơn 01 năm trước, khi VTC chấm dứt hoạt động phát sóng, cũng đã có hàng trăm CBCNV, các phóng viên nhà báo… thất nghiệp. Thế mà rồi thì cũng xong, mỗi người mỗi ngả – người vẫn cố bám trụ với nghề, người chọn con đường mới, người thử sức bản thân với kinh doanh thị trường, có người coi như “về hưu sớm” về bên gia đình, con cháu…
Các nhà báo phóng viên vẫn còn đất sống, tin tôi đi
Tại sao tôi lại nói như vậy? Bạn nên nhớ rằng, dù sao thì đa phần các nhà báo phóng viên họ sẽ có những sở trường, tố chất riêng của họ. Và chính đặc thù của nghề báo cũng vậy, nghề sẽ cho những phóng viên nhà báo nhiều cái “được” hơn so với người làm ở ngành nghề, lĩnh vực khác. Với những người đã có thâm niên càng lâu trong nghề báo, thì đa số họ đều sẽ có được cho bản thân những “tài sản” vô hình: ví dụ như các mối quan hệ, các hiểu biết cuộc sống và xã hội, các kĩ năng sinh tồn trong hoàn cảnh đặc biệt… ví dụ thế.
Tôi khẳng định, là nghề báo đã rèn rũa tôi luyện cho người làm báo nhiều cái kĩ năng và lợi thế mà các nghề khác không thể có được. Chính vì thế, nếu các nhà báo “bước ra từ mấy chục năm làm báo” thì chắc chắn họ không dễ dàng để gục ngã, không dễ dàng bị cuộc sống vùi dập đâu. Tôi tin là như thế!
Còn nữa, truyền thông và báo chí của ngày nay cũng đã và đang có những thay đổi rất nhiều đê phù hợp với sự phát triển của thực tiễn. Và có một sự thật là, mấy năm vừa qua, truyền thông báo chí đã phần nào đó bị giảm thiểu về mức độ ảnh hưởng và cả uy tín nữa trên thế giới truyền thông; và thay vào đó là các hoạt động truyền thông trên mạng xã hội với những cái mới hoàn toàn và được thay đổi vận động mỗi ngày. Thực tiễn đã chứng mình, trong một vài hoàn cảnh, một nhà báo có 2 bằng Đại học với 15 năm trong nghề chưa chắc đã có “giá” bằng một KOL mới nổi trên mạng chỉ học hết cấp 3, nhưng lại có gần nửa triệu người theo dõi trên MXH.
Nói như vậy là để thấy, rõ ràng là các nhà báo phóng viên hơn hẳn rất nhiều KOL trên MXH, cả về bằng cấp, kiến thức và kĩ năng sống. Vậy thì chẳng có lý gì để họ không coi đó là lợi thế, là hành trang để vui vẻ bắt đầu cho một thử thách mới, một con đường mới cả.
Nếu ai đó theo dõi đủ lâu, và chơi đủ thân với tôi, chắc đều biết: Thực ra 2-3 năm nay tôi không sống bằng nghề báo dù vẫn làm nghề, vẫn là một phóng viên. Thế nhưng, thú thật, tôi chỉ đang “cố giữ nghề” để được thỏa cái đam mê, thỏa niềm yêu thích và cũng không bị phí hoài sự cố gắng của bản thân mình – vì quả thực với tôi, bước chân vào nghề và trụ được mười mấy năm như thế, thực sự không dễ dàng gì.
Thế nhưng, muốn sống được, lo được cho gia đình và tương lai, thì thú thật là tôi gần như đã “quên mình là một phóng viên” từ vài năm trước rồi. Nghĩa là, chính chúng tôi đã nhận ra là mình bị “thất nghiệp trắng” cả mấy năm nay rồi. và có lẽ là bây giờ, hàng trăm các phóng viên nhà báo của 8 cơ quan báo chí sẽ phải dừng lại trước ngày 30/6, là thời điểm mà các anh chị buộc phải tự đẩy bản thân mình vào với hành trình mới, cuộc chơi mới thôi.
Thay vì chỉ đơn thuần là một người “viết lách”, là “phu chữ” cho một tờ báo, sống bằng lương và nhuận bút, thì hãy mang kĩ năng, kiến thức và lợi thế của một nhà báo và lao vào truyền thông mạng xã hội của hiện tại bây giờ đi. Trở thành người sáng tạo nội dung số, thành các KOL, thành những người làm truyền thông cá nhân với vai trò là reviewer, vloger, bloger… có nhiều lựa chọn để chúng ta có thể bắt đầu mà. Đúng không?
Những người chuẩn bị “thất nghiệp” của 8 cơ quan báo chí sắp giải thể: có người mới vào nghề, có người là bậc thầy, là cha chú là đàn anh của tôi, cũng có người thành công, cũng có người vẫn còn đang cố gắng. Xin chia sẻ một chút nỗi lòng với các anh chị, các bạn trong khoảng thời gian đầy trăn trở như này. Những rồi, qua cơn mưa trời lại sáng, nhất định rồi ai cũng sẽ tìm thấy một con đường.
