(NGƯỜI KỂ CHUYỆN KHỦNG HOẢNG TRUYỀN THÔNG) – NB XUÂN THỜI: Những ngày gần đây, bên cạnh tranh luận đúng sai việc đêm nhạc Về đây bốn cánh chim trời bị hủy sát giờ diễn, dư luận tiếp tục “nóng” lên bởi sự xuất hiện dồn dập của các hình ảnh chụp màn hình tin nhắn và giao dịch chuyển khoản liên quan đến những người được cho là có vai trò trực tiếp trong sự việc.
Điều đáng nói là, các hình ảnh này được lan truyền trong bối cảnh chưa có bất kỳ bên nào chính thức xác nhận tính xác thực. Tuy nhiên, chúng lại nhanh chóng trở thành chất xúc tác khiến cuộc khủng hoảng truyền thông mở rộng, chuyển hướng từ câu chuyện tổ chức sự kiện sang những nghi vấn pháp lý và đạo đức nghề nghiệp, đặc biệt nhắm vào Giám đốc âm nhạc cùng một số nghệ sĩ liên quan.
Cụ thể, trong hai ngày qua, mạng xã hội lan truyền loạt ảnh chụp màn hình được cho là đoạn trao đổi giữa nhạc sĩ Vũ Quang Trung – Giám đốc âm nhạc chương trình Về đây bốn cánh chim trời – và bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt Education. Song song với đó là nhiều hình ảnh chuyển khoản ngân hàng, trong đó thể hiện các giao dịch với số tiền từ vài chục triệu đến hơn 200 triệu đồng.
Đáng chú ý nhất là giao dịch được cho là thực hiện vào ngày 23/12, với số tiền hơn 200 triệu đồng, chuyển từ tài khoản của Công ty TNHH Ngọc Việt Education. Ngoài ra, còn xuất hiện hình ảnh chuyển khoản 40 triệu đồng vào ngày 28/12 – sát thời điểm dự kiến diễn ra đêm nhạc – từ tài khoản cá nhân mang tên Nguyễn Thị Thu Hà sang một tài khoản đứng tên Vũ Quang Trung. Việc một lãnh đạo doanh nghiệp sử dụng tài khoản cá nhân để thực hiện giao dịch trong bối cảnh này càng khiến dư luận đặt thêm nhiều câu hỏi.
Tuy nhiên, chính ở đây lại nảy sinh những điểm bất thường. Theo thông tin đã được công bố trước đó, bà Nguyễn Thị Thu Hà đang trong quá trình bị khởi tố, tạm giam để phục vụ điều tra. Trong hoàn cảnh như vậy, khả năng bà có thể chủ động sử dụng điện thoại và phát tán các hình ảnh tin nhắn, giao dịch ngân hàng ra bên ngoài là điều khiến nhiều người hoài nghi.
Ở chiều ngược lại, nếu cho rằng những hình ảnh tin nhắn thể hiện thái độ cứng rắn, thậm chí lạnh lùng trong quyết định hủy show là do phía Giám đốc âm nhạc tự công bố, thì kịch bản này cũng khó thuyết phục. Việc chủ động tung ra những nội dung có thể gây bất lợi nghiêm trọng cho chính mình là điều ít ai lựa chọn trong bối cảnh khủng hoảng.
Từ đó, đặt ra giả thuyết rằng các thông tin này có thể xuất phát từ một bên liên quan khác. Nhưng nếu vậy, người đó là ai, thuộc “phe” nào, và quan trọng hơn: vì sao những dữ liệu này lại tồn tại sẵn để có thể được tung ra đúng thời điểm sự việc bùng nổ? Điều này dẫn tới khả năng rằng các hình ảnh, tin nhắn đã được chuẩn bị từ trước, chứ không đơn thuần là phản ứng tức thời sau khi show diễn bị hủy.
Giả thuyết tiếp theo – và cũng là hướng tiếp cận được nhiều chuyên gia truyền thông lưu ý – là khả năng các nội dung trên đã bị dàn dựng, hoặc không phản ánh đầy đủ, chính xác bản chất sự việc. Trong môi trường mạng xã hội, chỉ cần những hình ảnh mang yếu tố “bằng chứng” như tin nhắn, chuyển khoản, dù thật hay giả, cũng đủ để kích hoạt làn sóng phán xét, chia sẻ và công kích dây chuyền. Khi sự kiện đang ở đỉnh điểm chú ý, những dữ liệu liên quan đến tiền bạc, pháp lý, đạo đức nghề nghiệp rất dễ trở thành công cụ để các nhóm dư luận đối lập sử dụng nhằm định hướng nhận thức công chúng.
Ngay cả trong kịch bản các tin nhắn và giao dịch là có thật, hệ lụy truyền thông vẫn không dừng lại ở một phía. Bà Nguyễn Thị Thu Hà có thể đối mặt với thêm những nghi vấn pháp lý, trong khi ông Vũ Quang Trung cũng khó tránh khỏi tổn hại hình ảnh dưới góc độ chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp – bất kể đúng sai cuối cùng ra sao.
Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng mọi nhận định ở thời điểm này vẫn chỉ dừng ở mức phân tích hiện tượng truyền thông. Việc xác định tính xác thực của các hình ảnh, cũng như bản chất pháp lý của các giao dịch, hoàn toàn phụ thuộc vào kết luận chính thức từ cơ quan chức năng. Chỉ khi đó, sự thật mới có thể được làm rõ một cách khách quan.
Trong khi chờ đợi kết luận cuối cùng, điều đáng lưu ý hơn cả là cách dư luận tiếp nhận và lan truyền thông tin: tỉnh táo trước những “bằng chứng” chưa được kiểm chứng, và nhận thức rõ rằng trong khủng hoảng truyền thông, hình ảnh chụp màn hình đôi khi không chỉ là dữ liệu, mà còn là vũ khí.
