Người kể chuyện Hà Nam Ninh – Trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh giữ nước hào hùng của dân tộc Việt Nam, tinh thần “Hộ quốc an dân” của Phật giáo luôn đồng hành mật thiết cùng vận mệnh quốc gia. Khi đất nước thái bình, các bậc tu hành ẩn mình nơi chốn thiền môn, vui niềm vui tự tại cứu độ chúng sinh. Nhưng khi sơn hà nguy biến, họ sẵn sàng gác lại kinh kệ, dấn thân vào chốn binh đao khói lửa. Sự kiện độc nhất vô nhị diễn ra vào đầu xuân năm 1947 tại ngôi cổ tự Cổ Lễ – huyện Trực Ninh tỉnh Nam Định xưa (nay thuộc xã Cổ Lễ – tỉnh Ninh Bình) chính là bức tranh trường ca bất tử về lòng yêu nước sắt son ấy.
Khi chốn thanh tịnh không yên bình trước gót giày xâm lược
Năm 1946, thực dân Pháp bội ước, quyết tâm dã tâm xâm lược nước Nam ta một lần nữa. Chúng đưa quân viễn chinh ồ ạt chiếm đóng các đô thị và thành phố lớn tại miền Bắc. Tại mảnh đất thành Nam, quân giặc liên tục điên cuồng gây hấn, thiết lập căn cứ và chiếm đóng các khu vực lân cận sát chùa Cổ Lễ. Không dừng lại ở đó, bọn chúng còn hung hãn ép buộc các nhà sư phải rời bỏ ngôi chùa, rút lui hoàn toàn lên vùng núi cao để chúng dễ bề kiểm soát.
Nhìn cảnh nước mất nhà tan, xóm làng điêu linh, chốn tôn nghiêm đầy bóng giặc, lòng ái quốc của những người con Phật trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Đứng trước vận mệnh thiêng liêng của Tổ quốc, cửa Phật dẫu từ bi cũng không thể khoanh tay đứng nhìn bạo tàn hủy hoại quê hương.
Buổi lễ tiễn đưa lịch sử ngày 27/2/1947
Hưởng ứng lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đầu năm 1947, Hòa thượng Thích Thế Long – bậc cao tăng uy kính, trụ trì chùa Cổ Lễ – đã đứng ra kêu gọi, khích lệ và tập hợp các tăng ni trẻ tuổi cùng chung tay gánh vác đại cuộc. Hòa thượng thấu hiểu rằng: Phật pháp không tách rời thế gian pháp, nước có vinh thì đạo mới sáng, nước có độc lập thì dân mới được an bình.
Vào một buổi sáng mùa xuân ngày 27 tháng 2 năm 1947, khi những tia nắng ấm áp tỏa nhẹ xuống khuôn viên ngôi chùa cổ, một sự kiện vô tiền khoáng hậu đã diễn ra. Từ sáng sớm, đông đảo nhân dân, thiện nam tín nữ và Phật tử từ khắp các làng quê đã đổ về chật kín sân chùa để tiễn đưa đoàn học trò của Phật ra chiến trường. Hình ảnh đoàn nhà sư chân đất, đầu trần, xếp hàng ngay ngắn trang nghiêm, đi cuối là hai ni cô Đàm Nhung và Đàm Lân, đã khắc sâu một dấu ấn không thể phai mờ vào tâm khảm người chứng kiến. Tại buổi lễ tiễn đưa linh thiêng, bài thơ phát nguyện đầy khí phách đã vang lên tựa lời sấm truyền:
“Cởi áo cà sa khoác chiến bào,
Tuốt gươm, bồng súng diệt binh đao.
Ra đi quyết rửa thù cứu nước,
Vì nghĩa quên thân hiến máu đào.”
Ngay sau nghi thức phát nguyện, 27 nhà sư đã đồng loạt cởi bỏ tấm áo tu hành nâu sồng, chính thức khoác lên mình bộ quân phục màu xanh, lên đường gia nhập hàng ngũ Vệ quốc đoàn. Buổi tiễn đưa xúc động ấy đã nhanh chóng biến thành một cuộc đại tuần hành hào hùng, lan tỏa mạnh mẽ ngọn lửa cách mạng và tinh thần kháng chiến dũng cảm khắp các nẻo đường làng quê Nam Định.
Gác lại mõ tụng kinh kệ, học võ nghệ và y lý chiến trường
Bước vào cuộc chiến sinh tử đầy cam go, các nhà sư trẻ tuổi chưa từng biết đến hận thù, nay phải học cách cầm súng bảo vệ đồng bào. Họ được các vị sư lớn tuổi trong chùa truyền dạy võ nghệ một cách nghiêm túc để nâng cao thể chất và khả năng chiến đấu trực diện. Trong khi đó, hai sư cô Đàm Nhung và Đàm Lân được học cấp tốc về các bài thuốc Nam, cách nhận biết các loại thảo dược quý và kỹ năng sơ cứu thương tật, chuẩn bị tinh thần đảm nhận vai trò chiến sĩ quân y nơi tiền tuyến bom đạn.
Đại tá Đinh Thế Hinh (tức Đại đức Thích Pháp Lữ), một trong số 27 nghĩa sĩ năm ấy, lúc sinh thời đã bồi hồi nhớ lại khoảnh khắc nghe lời giáo huấn thiêng liêng của Hòa thượng trụ trì Thích Thế Long trước giờ xuất trận:
“Giặc ngoại xâm đe dọa chủ quyền đất nước, bọn ác quỷ lăm le ngay cửa Phật. Phật pháp mất đi thế gian khi sơn hà nguy biến, dân chúng điêu linh, các Phật tử cũng tham gia đánh giặc cứu nước. Trong tôi lúc đó vừa thấy hồi hộp, vừa thấy bừng bừng khí thế.”
Lời ước nguyện vẹn tròn: Khi bờ cõi thanh bình lại về nương gót Phật
Trải qua những năm tháng kháng chiến trường kỳ gian khổ, đối mặt với mưa bom bão đạn của kẻ thù, nhiều vị sư chiến sĩ trong số 27 nghĩa sĩ năm xưa đã anh dũng nằm lại nơi chiến trường xanh. Máu của các anh đã hòa quyện vào lòng đất mẹ bao la để bảo vệ vẹn toàn từng tấc đất quê hương. Những người may mắn sống sót qua cuộc chiến khốc liệt, tiếp tục cống hiến và trở thành những sĩ quan cao cấp, nắm giữ trọng trách lớn trong hàng ngũ Quân đội nhân dân Việt Nam.
Thế nhưng, đúng như lời hẹn ước mộc mạc trước lúc lên đường: “Hẹn một mai khi bờ cõi thanh bình, con lại về nương nhờ nơi gót Phật”, khi đất nước hoàn toàn sạch bóng quân xâm lược, non sông nối liền một dải, những người lính áo vải ấy lại tự nguyện cởi bỏ quân phục đầy huân chương, gấp lại chiến bào để trở về mái chùa xưa thanh tịnh. Họ tiếp tục hành trình tu tập, gõ mõ tụng kinh, nỗ lực cống hiến cho công tác Phật sự và cứu độ chúng sinh.
Ngày nay, khi du khách thập phương có dịp về chiêm bái ngôi danh thắng chùa Cổ Lễ, bên cạnh việc thưởng ngoạn kiến trúc giao thoa Á – Âu độc đáo, ngắm tháp Cửu Phẩm Liên Hoa hay Đại Hồng Chung 9 tấn, ai ai cũng kính cẩn nghiêng mình trước Vườn tượng – nơi tôn vinh và thờ phụng các vị sư chiến sĩ đã hy sinh vì nền độc lập của Tổ quốc. Câu chuyện huyền thoại về tấm áo cà sa hòa cùng chiếc chiến bào năm ấy mãi mãi là bài học sâu sắc, xúc động về tinh thần yêu nước vĩ đại của Phật giáo đồng hành cùng dân tộc Việt Nam.
——————–
LƯU Ý: Bạn đang đọc bài viết thuộc dự án Người kể chuyện Hà Nam Ninh – nội dung bài viết này dựa trên các nguồn thông tin được NB Xuân Thời tìm hiểu qua lời kể, tư liệu tổng hợp từ sách báo, tư liệu truyền thông và viết soạn lại với mục đích lưu giữ/trân trọng và tôn vinh những nét đẹp trong đời sống – văn hóa – lịch sử của con người và mảnh đất Hà Nam – Nam Định – Ninh Bình (xưa). Quý bạn đọc chỉ nên xem như một tư liệu tham khảo – xin trân trọng! – Mời bạn xem thêm các câu chuyện về Hà Nam Ninh trên Youtube hoặc Tiktok.
