Những ngày qua, câu chuyện giữa Sơn Tùng M-TP, ê-kíp sản xuất MV “Come My Way” và nghệ sĩ Lê Giang đang trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm lớn trên mạng xã hội. Không ít ý kiến cho rằng đây là một cuộc khủng hoảng truyền thông nghiêm trọng, thậm chí có thể ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín và những tham vọng lớn hơn của Sơn Tùng M-TP trong hành trình quảng bá văn hóa Việt Nam ra quốc tế.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một người làm truyền thông và quản trị khủng hoảng, tôi lại cho rằng mức độ rủi ro thực tế của vụ việc này đang bị đánh giá cao hơn nhiều so với bản chất của nó. Trước hết, hãy nhìn lại lịch sử.
Năm 2017, khi MV “Lạc Trôi” ra mắt và nhanh chóng trở thành hiện tượng, Sơn Tùng M-TP từng đối mặt với làn sóng tranh cãi khi xuất hiện trong trang phục cổ trang nhưng lại mang đôi sneaker Biti’s Hunter. Không lâu sau đó, năm 2018, chiến dịch “Đi để trở về” tiếp tục gây tranh luận khi bộ phim ngắn “Chuyến đi của thanh xuân” bị chỉ trích vì một số hình ảnh bị cho là cổ súy hành vi tác động lên cảnh quan tự nhiên.
Ở thời điểm đó, nhiều người từng dự đoán đây sẽ là những sự cố ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh của Sơn Tùng M-TP. Nhưng thực tế sau gần một thập kỷ, vị trí của anh trong Vpop gần như không hề bị lung lay.
Lý do rất đơn giản: không phải mọi tranh cãi đều là khủng hoảng, và càng không phải mọi khủng hoảng đều có khả năng phá hủy thương hiệu.
Đó cũng chính là điều tôi nhìn thấy trong câu chuyện lần này.
Nhiều người cho rằng Sơn Tùng M-TP đang phản ứng chậm hoặc thậm chí lúng túng trước những cáo buộc liên quan đến vấn đề ý tưởng và bản quyền. Tuy nhiên, nếu phân tích dưới góc độ quản trị rủi ro truyền thông, chúng ta sẽ thấy một chi tiết rất quan trọng: chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý chính nếu có tranh chấp bản quyền không phải là Sơn Tùng M-TP với tư cách nghệ sĩ biểu diễn, mà trước hết là đơn vị sản xuất và các bên trực tiếp tham gia quá trình sáng tạo, thiết kế, dàn dựng sản phẩm.
Nói cách khác, công chúng đang gắn tên Sơn Tùng M-TP với vụ việc vì sức ảnh hưởng của anh, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc toàn bộ trách nhiệm pháp lý hay truyền thông đều thuộc về anh.
Đây cũng là lý do khiến nhiều người cảm thấy Sơn Tùng M-TP “im lặng”. Thực tế, phía công ty và đơn vị sản xuất đã có những phản hồi nhất định. Vấn đề nằm ở chỗ họ đang để tranh chấp được xử lý theo đúng hướng chuyên môn thay vì biến nó thành một cuộc đối đầu cảm xúc trên truyền thông.
Một điểm nữa cần nhìn nhận khách quan là cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có bất kỳ kết luận chính thức nào từ cơ quan có thẩm quyền về việc có hay không hành vi vi phạm bản quyền.
Mà trong các vụ việc liên quan đến ý tưởng, mỹ thuật, hình ảnh hay sản phẩm sáng tạo, việc chứng minh yếu tố sao chép luôn là quá trình phức tạp, kéo dài và đòi hỏi nhiều căn cứ chuyên môn. Đây không phải là dạng tranh chấp có thể phân định trắng – đen chỉ sau vài ngày tranh cãi trên mạng xã hội.
Chính vì vậy, những cuộc tranh luận đang diễn ra hiện nay chủ yếu tạo ra sự chú ý truyền thông hơn là tạo ra thiệt hại thực chất. Thậm chí, xét dưới góc độ truyền thông thương hiệu, mức độ quan tâm dành cho MV “Come My Way” đang tiếp tục được duy trì và khuếch đại bởi chính những tranh cãi xoay quanh nó.
Đối với nghệ sĩ Lê Giang, tôi cho rằng việc lên tiếng khi cảm thấy tác phẩm hoặc đứa con tinh thần của mình có dấu hiệu bị xâm phạm là hoàn toàn chính đáng. Đó không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của một người làm nghề đối với sản phẩm sáng tạo của mình.
Tuy nhiên, từ việc lên tiếng đến việc chứng minh được hành vi vi phạm là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau. Và chính khoảng thời gian chờ đợi câu trả lời cuối cùng đó mới là thứ quyết định cục diện của vụ việc. Ở thời điểm hiện tại, tôi chưa nhìn thấy dấu hiệu cho thấy bất kỳ bên nào đang phải gánh chịu tổn thất truyền thông mang tính hủy hoại.
Ngược lại, nghệ sĩ Lê Giang đang nhận được sự chú ý và đồng cảm từ một bộ phận công chúng vì thái độ bảo vệ quyền lợi sáng tạo. Trong khi đó, Sơn Tùng M-TP vẫn sở hữu một cộng đồng người hâm mộ đủ lớn, đủ trung thành và đủ bền vững để không bị tác động bởi những tranh cãi chưa có kết luận cuối cùng. Đó là lý do tôi cho rằng đây không phải là một cuộc khủng hoảng truyền thông đúng nghĩa.
Đây giống một cuộc va chạm truyền thông giữa các bên liên quan đến một sản phẩm sáng tạo hơn là một sự cố có khả năng làm sụp đổ hình ảnh của bất kỳ ai. Nếu không xuất hiện những tình tiết mới mang tính pháp lý hoặc đạo đức nghiêm trọng hơn, kịch bản có khả năng cao nhất vẫn là các bên sẽ dần tìm được tiếng nói chung, hoặc ít nhất là đạt tới trạng thái hòa hoãn để khép lại câu chuyện.
Nghĩa là, cá nhân tôi tin rằng cả nghệ sỹ Lê Giang và các bên liên quan đều đang hiểu điều đó, đều đang hướng đến điều đó chứ không phải họ đang hướng đến sự đúng sai. Họ đều không vì mục tiêu thực sự là làm cho ra lẽ ai đúng ai sai ai phải giải quyết hậu quả. Trên thực tế, cái mà họ đang nghĩ đến đều là tranh thủ sóng truyền thông để nâng tầm vị thế của mình. Và khi đó, điều còn đọng lại không phải là một “người thắng” hay “người thua”, mà là việc tất cả các bên đều đã nhận được nhiều hơn sự chú ý của công chúng dành cho tên tuổi và sản phẩm của mình.
Và đó là một góc nhìn cũng là một phần kiến thức tôi muốn chia sẻ với các bạn trong video ngày hôm nay.
Cảm ơn các anh chị và các bạn đã dành thời gian đọc bài viết này, và tôi là NB XUÂN THỜI – người luôn chia sẻ những câu chuyện và kiến thức về quản trị và xử lý khủng hoảng truyền thông. Bạn có thể xem nội dung này và các bài phân tích khác trên Tiktok chính thức của tôi!
